English

Sesiwn 6:
Y Tractor

Erbyn diwedd y sesiwn byddwch chi’n gallu:

  • Nodi prif achosion marwolaethau ac anafiadau difrifol â thractorau
  • Dod yn gyfarwydd â gwirio cyn tanio’r tractor
  • Rhestru pa dasgau cynnal a chadw y mae angen eu gwneud ar gerbydau

Cyflwyniad

Os ydych chi’n fyfyriwr, yn gyrru tractor yn rheolaidd, neu’n gyflogwr, mae angen i chi ddysgu am ddiogelwch tractor cyn iddi fod yn rhy hwyr.

Mae pobl yn marw mewn damweiniau tractor bob blwyddyn ac mae llawer o anafiadau difrifol, gan gynnwys torri coesau neu freichiau i ffwrdd a thorri esgyrn.

Mae’n debygol bod damweiniau eraill neu ddigwyddiadau oedd bron yn ddamweiniau nad yw’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch byth yn clywed amdanyn nhw. Byddai camau diogelwch syml ond hanfodol wedi atal y rhan fwyaf ohonyn nhw.

Ffeithiau

Yn ystod y degawd diwethaf, lladdwyd bron i 40 o bobl oedd yn trin peiriannau fferm pan redodd eu cerbyd eu hunain drostyn nhw, ar ôl iddyn nhw adael y cab heb godi brêc llaw oedd yn gweithio.

Hefyd lladdwyd 30 o bobl wrth fynd yn sownd wrth beiriannau ac anafwyd llawer mwy yn ddifrifol.

Digwyddodd 80% o’r damweiniau hyn wrth wneud addasiadau pan oedd y peiriannau’n dal i redeg.

Marwolaethau

  • Cerbydau oedd y lladdwr mwyaf ym myd amaeth yn 2018/2019.
  • Cerbydau’n symud neu’n troi drosodd oedd achosion mwyaf cyffredin anafiadau difrifol ac angheuol ym myd amaeth.
  • Mae angen rheoli symudiadau cerbydau yn y gweithle ac o’i gwmpas er mwyn amddiffyn cerddwyr ac i atal difrod i offer ac adeiladau.
  • Mae damweiniau eraill yn digwydd pan fydd pobl yn gadael cerbyd heb wneud yn siŵr nad yw’n gallu symud neu achosi anaf mewn ffyrdd eraill.

Osgoi Anafiadau

Sut gallech chi osgoi anafiadau posibl?

Rhaid cynnal a chadw’r system frecio’n gywir a hefyd dylech chi ostwng i’r llawr unrhyw offer neu lwythwr sydd wedi’u codi.

SafeStop Logos

Trafod

Trafodwch gyda’ch cyd-ddisgyblion pam mae’r gwiriadau cyn cychwyn canlynol yn bwysig.

  • Gwiriwch lefel olew yr injan
  • Gwiriwch lafnau'r sychwyr
  • Gwiriwch bwysedd y teiars
  • Gwregys diogelwch
  • Addasu’r sedd
  • Dashfwrdd glân
  • Gwiriwch y dangosyddion, y medryddion a’r mesurydd
  • Gwiriwch y brêc a'r pedal cydio
  • Glanhewch o dan pedal y brêc a'r pedal cydio
  • Gwiriwch fod y PTO yn gyfan
  • Sgrin gril a rheiddiadur glân

Cynnal a Chadw Tractorau

Mae cerbydau a pheiriannau sy’n cael eu defnyddio’n wael neu sy’n ddiffygiol yn gyfrifol am lawer o farwolaethau ac anafiadau difrifol ar ein ffermydd.

Dros y pum mlynedd diwethaf, roedd 10% o’r holl anafiadau angheuol ar ffermydd yn ganlyniad i gysylltiad â pheiriannau yn ôl ystadegau marwolaethau yn y gweithle blynyddol 2016/2017 yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Mae ffermwyr yn dod i gysylltiad ag amrywiaeth o beiriannau bob dydd, ac mae peryglon ynghlwm wrth bob un ohonyn nhw. Mae dwylo, gwallt a dillad yn gallu cael eu dal gan siafftiau PTO heb gard neu gan rannau symudol eraill heb gard, fel pwlïau a beltiau.

Mae pobl yn gallu cael eu hanafu gan lwythwyr pen blaen, wrth gwympo o dractor sy’n symud neu wrth gael ergyd gan olwynion tractor.

Rhestr wirio

  • Gwnewch yn siŵr fod gardiau/amddiffynwyr PTO a chadwyni ffrwyno yn eu lle – Peidiwch byth â defnyddio offer wedi’i bweru gan PTO sydd â gardiau ar goll neu sydd wedi’u difrodi neu sydd â chadwyni ar goll. Ewch â nhw i gael eu trwsio neu fynnwch rai newydd. Cofiwch fod siafftiau PTO diffygiol yn gallu dod yn rhydd o’r peiriannau y maen nhw’n sownd wrthyn nhw. Os felly, gallan nhw swingio a/neu dorri’n rhydd, gan daro unrhyw un sydd gerllaw.
  • Ydy’r gard PTO y maint cywir ac ydy hyd y siafft yn gywir? – Mae gardiau wedi’u ffitio’n wael yn gallu bod yr un mor beryglus â dim gard o gwbl. Cofiwch ystyried symudiadau fertigol a llorweddol y siafftiau wrth iddyn nhw weithio. Rhaid i’r gard fod o gwmpas y siafftiau sy’n cylchdroi yn llwyr. Pwysig: Cofiwch gyfeirio bob amser at gyfarwyddiadau ffitio, gweithredu a chynnal a chadw’r gwneuthurwr.
  • Cofiwch fynd ati’n rheolaidd i lanhau ac iro arwyneb mewnol ac allanol y gard a phlymiwr sbring-lwythog (spring-loaded) yr iau sy’n rhyddhau’n gyflym.
  • Sicrhewch fod y gardiau eraill yn eu lle ac wedi’u diogelu i atal mynediad at rannau peryglus eraill y peiriant, fel siafftiau sy’n cylchdroi, y gadwyn a’r sbroced neu yrwyr y beltiau a’r pwlïau.

Crynodeb

  • Peidiwch byth â defnyddio peiriant oni bai eich bod chi wedi eich hyfforddi a’ch bod chi’n gwybod sut i’w ddefnyddio’n ddiogel.
  • Ewch ar gyrsiau hyfforddi perthnasol fel y rhai y mae darparwyr hyfforddiant, colegau amaethyddol a gwneuthurwyr/gwerthwyr yn eu darparu.
  • Peidiwch byth â defnyddio peiriant oni bai iddo gael ei gynnal a’i gadw’n iawn.
  • Cadwch draw oddi wrth beiriannau sy’n symud – cofiwch y bydd rhai cydrannau peiriant yn dal i gylchdroi neu i symud hyd yn oed ar ôl i’r injan stopio.
  • Gwisgwch esgidiau sydd â gafael dda – esgidiau diogelwch sydd orau.
  • Gwisgwch ddillad na fyddan nhw’n bachu ar beiriannau – oferôls os yw’n bosibl.
  • Clymwch wallt hir yn ôl.
  • Tynnwch unrhyw emwaith a allai fachu wrth rywbeth – peidiwch ag anghofio watshis a modrwyon.
  • Dewch o hyd i lawlyfr y peiriant a’i ddarllen – cadwch y llawlyfr yn gyfleus.