10: Codi a Chario

Sesiwn 10:
Codi a Chario

Erbyn diwedd y sesiwn byddwch chi’n gallu:

Esbonio beth yw’r gyfraith
Deall sut mae lleihau risgiau
Esbonio sut mae mynd ati’n gywir i godi gwahanol bwysau

Cyflwyniad

Mae codi a chario’n achosi dros draean o’r holl anafiadau yn y gweithle. Mae’r rhain yn cynnwys anhwylderau cyhyrysgerbydol (musculoskeletal disorders) fel poen ac anafiadau i’r breichiau, i’r coesau ac i’r cymalau, ac anafiadau straen ailadroddus (repetitive strain) amrywiol.

Mae codi a chario’n cynnwys codi, cario, rhoi i lawr, gwthio, tynnu, symud neu gynnal llwyth â llaw neu gan ddefnyddio grym corfforol arall. Nid pwysau’r llwyth yn unig sy’n gallu achosi anaf: mae’r rhain i gyd yn chwarae rhan: maint y llwyth, y siâp, faint o afael sydd, y ffordd rydych chi’n cario’r llwyth, i ble mae’n rhaid i chi ei gario, a pha mor aml mae’n rhaid i chi wneud y dasg.

Canllawiau a’r gyfraith

Canllawiau gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Y Gyfraith: Codi a chario – Rheoliadau Gweithrediadau Codi a Chario 1992

Mae Rheoliadau Gweithrediadau Codi a Chario 1992 yn rhoi hierarchaeth eglur o fesurau er mwyn delio â’r risg sy’n debygol o achosi niwed o godi a chario.

Y rhain yw:
• osgoi gweithrediadau codi a chario peryglus cyn belled ag y mae’n ymarferol bosibl;
• asesu unrhyw weithrediadau codi a chario sy’n amhosibl eu hosgoi;
• lleihau’r perygl o anaf i fod mor isel ag y mae’n ymarferol bosibl.

Sut i osgoi cael anaf

Ystyriwch a oes rhaid i chi godi a chario’r llwyth eich hun o gwbl. Os yw’n bosibl, ceisiwch gael gwared yn llwyr ar y codi a’r cario rydych chi’n ei wneud, er enghraifft:

Trowch y dasg yn un hollol fecanyddol. Mae symud i gael byrnau mawr, neu wrtaith mewn bagiau mawr, yn cael gwared ar godi a chario oherwydd mai peiriant yn unig sy’n gallu eu symud nhw.

Defnyddiwch systemau mecanyddol eraill fel nad ydych chi’n llenwi, cario a thipio bagiau neu sachau bwyd bach.

Cyflwynwch systemau codi a chario bwyd sy’n cynnwys biniau storio mawr a phibelli dosbarthu fel nad ydych chi’n codi a chario bwyd.

Asesu

Os nad ydych chi’n gallu osgoi codi a chario, edrychwch ar y risgiau o’ch gweithdrefnau codi a chario. Does dim rhaid i chi edrych ar bob tasg yn fanwl.

Lleihau’r Risg o Anafiadau Codi a Chario

Os na allwch chi gael gwared ar y risg yn llwyr, edrychwch ar sut gallwch ei leihau i lefel dderbyniol, er enghraifft:

Defnyddiwch gymorth mecanyddol a/neu gymhorthion codi.

Newidiwch i feintiau uned llai, ysgafnach, e.e. defnyddiwch flociau bwydo neu fagiau bwyd sy’n pwyso 25kg neu lai.

Torrwch y pellter sydd angen codi neu gario drwy ddarparu ffyrdd mecanyddol neu ffyrdd eraill o symud nwyddau.

Dewch o hyd i ffyrdd gwell o godi a chario.

Lle mae tasgau codi a chario o hyd sy’n amhosibl i chi eu hosgoi nhw, gwnewch yn siŵr fod gweithwyr yn gwybod sut i ddefnyddio’r technegau codi cywir a rhowch hyfforddiant fel y gallan nhw wneud hyn.

Crynodeb

Fel gwelsoch chi, mae’r Rheoliadau Gweithrediadau Codi a Chario 1992 yn berthnasol i amrywiaeth eang o weithgareddau codi a chario, gan gynnwys codi, gostwng, gwthio, tynnu neu gario.

Gall y llwyth fod yn fyw, fel person neu anifail, neu’n ddifywyd, fel blwch neu droli.

Dyletswydd y cyflogwr yw nodi’r risgiau’n gywir a rhoi gwybod i’r staff. Hefyd bydd angen i’r cyflogwr ddarparu offer lle mae angen, i godi pethau trwm. Dylai’r gweithiwr ddilyn canllawiau codi diogel a hefyd dylai ddefnyddio offer yn gywir.

Sesiwn 10: Codi a Chario